معاون بررسی‌های راهبردی معاونت امور زنان وخانواده ریاست جمهوری طرح گفت وگوی ملی خانواده را تحکیم‌بخش بنیان خانواده و باعث بهبود و ارتقای کیفیت تعاملات درون خانواده ایرانی دانست.

 

سوسن باستانی در نشست بین المللی گفت وگوی خانواده با عنوان «نقش گفت وگوی تعاملی در تحکیم خانواده» که با حضور میهمانانی از افغانستان، عراق، لبنان و سوریه برگزار شد، به تشریح اقدامات معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری در حوزه تحکیم بنیان خانواده و ارتقای گفت وگوی بین نسلی پرداخت و اظهار داشت: ماموریت معاونت امور زنان و خانواده، سیاستگذاری، برنامه ریزی و رصد و ارزیابی اقدامات در حوزه زنان و خانواده است که توسط دستگاه های مرتبط صورت می گیرد.

وی افزود: در واقع برنامه های معاونت شامل دو محور اصلی حوزه زنان و بحث تحکیم بنیان خانواده است که معاونت در تحکیم بنیان خانواده، چند برنامه مشخص و در اولویت دارد که یکی از آنها آموزش های عمومی خانواده و پرداختن به امر ازدواج، تشکیل خانواده و آموزش های قبل حین و بعد از ازدواج است که دستگاه های متفاوتی متولی امور خانواده هستند.

 

معاون بررسی های راهبردی معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری، تدوین شاخص های خانواده و رصد و پایش آن را از دیگر برنامه های معاونت امور زنان و خانواده و دستاوردهای دولت دوازدهم عنوان کرد و توضیح داد: این شاخص ها در ۱۰ محور و ۴۵ مولفه به تصویب ستاد ملی زن و خانواده رسید و سیاست های دستگاه های مختلف در زمینه خانواده محوری مورد توجه قرار گرفت.

 

اجرای طرح "گفت وگوی خانواده برای مساله‌یابی در حوزه اعتیاد" توسط معاونت زنان

معاون بررسی‌های راهبردی معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری، گفت: از جمله طرح‌های معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری در ایام پاندمی کووید ۱۹ طرح ملی "گفت وگوی خانواده با رویکرد مساله یابی مشارکتی در حوزه اعتیاد" است که  تلاش شده در مرحله اول در ۱۳ شهر از ۱۳ استان کشور به اجرا درآید که گروه هدف آن خانواده‌های آسیب دیده از معضل اعتیاد هستند.

 

طرح گفت و گوی ملی خانواده با هدف ارتقا، تقویت و تحکیم بنیاد خانواده شکل گرفت

به گفته باستانی، فعالیت و اقدام دیگر معاونت بحث گفت وگوی ملی خانواده است که این طرح از سال ۹۶ با هدف تحکیم بنیان خانواده، بهبود و ارتقای کیفیت تعاملات درون خانواده ایرانی، شناسایی و اولویت بندی مسایل مرتبط با خانواده و تقویت مهارت های گفت و گو در دستور کار قرار گرفت.

 

وی ادامه داد: این طرح شامل اقدامات متنوعی از جمله گفت وگوی ملی خانواده، گفت وگوی بین نسلی در جامعه، توانمندسازی سفیران فرهنگی دانشگاه های کشور، توان افزایی مدرسان آموزش خانواده، پیمایش ملی خانواده، توان افزایی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان و طرح بهار در خانه ویژه دوران کرونا برای خانواده ها است.

 

معاون بررسی های راهبردی معاونت امور زنان و خانواده با تاکید بر اینکه برای طرح گفت وگوی ملی خانواده شورای راهبردی راه اندازی شد که در این شورا، گروه های هدف اعم از دانشجویان، دانش آموزان، خانواده ها و در سطح محلی سازمان های مردم نهاد و شهرداری ها و استان های مختلف کشور مدنظر قرار گرفتند، خاطرنشان کرد: طرح گفت و گوی ملی خانواده که مجری آن انجمن ملی جامعه شناسی است در ۵۸ شهر در ۳۱ استان کشور پیاده شد که با آموزش ۱۸۲۷ تسهیلگر در سراسر کشور ادامه یافته و ۱۱ مهارت گفت وگو به گروه‌های هدف والدین، فرزندان و همسران آموزش داده شده است.

 

باستانی با یادآوری اینکه در این طرح، کارشناسان اورژانس اجتماعی کشور هم آموزش دیدند، گفت: سعی شده این ارتباط بین بخش های مختلف برقرار شود.

 

وی افزود: طرح دیگر که در راستای طرح گفت وگوی بین خانواده انجام شده، طرح گفت وگوی بین نسلی در جامعه ایران است که مجری انجام آن انجمن مطالعات فرهنگی و ارتباطات است و سعی شده مسایل و تجربیات نسل های دهه های مختلف و پتانسیل ها و زمینه های گفت و گوی بین نسلی مورد توجه قرار گیرد.

 

باستانی گفت: در این طرح، پادکست های رادیو نسل در اختیار عموم قرار گرفته تا با بهره گیری از پتانسیل های فضای مجازی مخاطبان بیشتری جذب شود.

 

به گفته باستانی، طرح توانمند سازی سفیران فرهنگی دانشگاه های کشور با همکاری وزارت علوم، طرح دانش آموزان با همکاری وزارت آموزش و پرورش و انجمن اولیا مربیان با آموزش ۲۰۶۶ نفر از مربیان مدارس در ۳۲۰۰ مدرسه در سطح کشور و طرح پژوهشی با طرح پیمایش ملی خانواده بر مبنای شناسایی هنجارها و ارزش های خانواده از دیگر طرح های زیر مجموعه گفت وگوی بین نسلی است.

 

اقدامات معاونت بعد از شیوع کرونا

معاون بررسی های راهبردی معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری در بخشی دیگر به اقدامات معاونت بعد از شیوع کرونا اشاره کرد و گفت: با شیوع کرونا، معاونت تلاش کرد برنامه های خود با توجه به شرایط کنونی به صورتی تنظیم کند که نقش زنان و خانواده را با شعار در خانه بمان هماهنگ کند و ادامه دهد.

 

وی توضیح داد: طرح «بهار در خانه» با همکاری کانون گفت وگوی امام موسی صدر یکی از این برنامه ها است که بسته هایی در زمینه شنیدن، احترام و ابراز یعنی سه مهارتی که در دوران در خانه ماندن لازم بود را در قالب سرگرمی و آموزشی ارائه داد.

 

باستانی با تاکید بر اینکه برنامه‌های این معاونت به‌طور کامل بر اساس نتیجه محوری و دانش بنیان بودن اجرا می‌شوند، اظهارکرد: معاونت امور زنان و خانواده ماموریت سیاستگذاری، برنامه ریزی، رصد و ارزیابی اقدامات سایر دستگاه‌ها در حوزه زنان و خانواده را بر عهده دارد و در این راستا دو محور اصلی حوزه زنان و تحکیم خانواده را پیگیری می‌کند.

 

 

 

دراین نشست زهرا نقی‌زاده،رئیس جهاد‌دانشگاهی واحد الزهرا(س) نیز به بیان اقدامات جهاددانشگاهی در حوزه زنان و خانواده پرداخت و گفت: جهاددانشگاهی به عنوان نهادی عمومی و غیر دولتی، همواره با هدف گسترش تحقیقات و شکوفایی استعدادهای جامعه برای نیل به خود اتکایی و توسعه امور فرهنگی در سطح جامعه تلاش کرده و به دنبال گسترش طرح‌های کاربردی و مفید صنعتی از طریق پیوند با مراکز علمی و تحقیقاتی بوده است.

 

وی ادامه داد:‌ جهاددانشگاهی واحد الزهرا(س) از بین 43 واحد جهاددانشگاهی، تنها واحدی است که با تکیه بر پتانسیل قرار گرفتن در دانشگاهی تک جنسیتی از سال 1359 شروع به فعالیت کرده و در حوزه‌های مختلف فرهنگی، آموزشی، پژوهشی، اشتغال و کار‌آفرینی در حال فعالیت است. این واحد به طور خاص تمرکز خود را بر فعالیت‌های حوزه خانواده به ویژه زنان و دختران به عنوان نیمی از جمعیت ایران که نقش به‌سزایی در کمک به توسعه کشور دارند قرار داده است. یکی از نقطه‌ عطف‌های این واحد تمرکز گسترش گفتمان الگوی سوم زنان است و در این راستا در چند سال گذشته فعالیت‌های پژوهشی، فرهنگی و اجرایی خود را در این حوزه معطوف کرده است.

 

وی با بیان اینکه توجه و حمایت از جامعه زنان و دختران عامل مؤثر موفقیت برنامه‌های کشور است که همواره از دغدغه‌های اصلی مقام معظم رهبری(مدظله العالی) نیز بوده است،‌گفت:‌ اسلام آئین گفت‌وگو و قرآن کتاب گفت‌وگوست؛ قرآن کسانی را که به گفتار و سخنان دیگران گوش فرا می‌دهند و از بهترین کلام پیروی می‌کنند هدایت شدگان و خردمندان معرفی می‌کند. اسلام حتی سرسخت‌ترین دشمنان و سردمداران کفر را به گفت‌وگو دعوت کرده است. این نکته در سیره معصومان(ع) نیز به روشنی مشهود است. آنان هر کدام به تناسب فضای فرهنگی زمان خود، با تشکیل جلسات گفت‌وگو و مناظره با صاحبان عقاید مختلف گفت‌وگو می‌کردند و با آنان به بحث و محاجه می‌پرداختند.

 

وی یکی  از نعمت‌هایی که خدای متعال به انسان داده است را نعمت گفت‌وگو برشمرد و گفت: انسان به عنوان یک موجود اجتماعی برای زنده نگه داشتن حیات اجتماعی خود، نیاز به ارتباط کلامی و غیر کلامی مناسب با دیگران دارد. گفت‌وگو از نیازهای اساسی انسان است تا جایی که محرومیت از گفت‌وگو از بزرگترین رنج‌های بشر به شمار می‌آید.

 

نقی‌زاده با تأکید بر اینکه گفت‌وگو از عناصر قوام‌بخش هویت انسان است و ایجاد محرومیت گفت‌وگویی از سخت‌ترین مجازات‌های انسان به شمار می‌آید، تصریح کرد: اساساً ذات انسان گفت‌وگویی است، از همین روست که وقتی انسان از ارتباط با دیگران محروم می‌ماند، دچار آسیب می‌شود چراکه در واقع از ذات خودش دور می‌شود؛ بنابراین گفت‌وگو با انسان نیز نجات‌بخش و حیات‌بخش است و جز ذات زندگی است.

 

رئیس جهاد‌دانشگاهی واحد الزهرا(س) ادامه داد:‌ گفت‌وگو اساس زندگی انسان است و خانواده کانون رشد و نمو اوست؛ به طور قطع مهارت کلیدی در تمام روابط از جمله روابط زندگی مشترک و خانواده، گفت‌وگو است. اگر تفاهم بین اعضای خانواده حاکم شود قطعاً مجال مناسبی برای ایجاد گفت‌وگوی خانوادگی فراهم خواهد شد. وجود اشتراک و اهداف مشترک بین اعضای خانواده می‌تواند بهانه‌هایی برای ابعاد تفاهم و گفت‌وگو فراهم کند. اگر در خانواده گفت‌وگو وجود نداشته باشد، هر عامل خارجی می‌تواند در آن خانواده تأثیرگذار شود. گفت‌وگویی که درون خانواده شکل می‌گیرد باید سالم، محترمانه، پویا و خلاق باشد؛ آن زمان است که عامل بیرونی نمی‌تواند در این خانواده نفوذ کند و اگر نفوذ کرد به سهولت چاره‌ جویی می‌شود و خانواده از گزند آسیب حفظ می‌ماند.

 

نقی‌زاده با بیان اینکه به اعتقاد رهبر معظم انقلاب(مدظله العالی) جامعه اسلامی، بدون بهره‌مندی از نهاد خانواده سالم، سرزنده و با نشاط امکان ندارد پیشرفت کند، تصریح کرد: خانواده به عنوان یکی از مؤثرترین محیط‌ها در شکل‌گیری شخصیت افراد، از ابزارهای خاصی در این شکل‌گیری بهره می‌برد. گفت‌وگوی مناسب بین اعضای خانواده و تبادل اندیشه میان ایشان می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری مناسب شخصیت فرزندان شود. در خانواده‌ای که گفت‌وگو و مشورت، اصل ارتباطی اعضای خانواده است، فرزندانی با عزت نفس و اعتماد به نفس بالا تربیت می‌شود و در مقابل خانواده‌ای که در آن اعضا اجازه بیان اندیشه و عقیده خود را ندارند و یک نفر به عنوان تصمیم گیرنده برای همه نقش ایفا می‌کند، فرزندانی بدون عزت نفس و سرخورده تحویل جامعه می‌دهد.

 

وی افزود:‌ ابقای فرهنگ گفت‌وگو در خانواد‌ه و بهینه کردن کارکرد آن نه تنها برای بقای خانواده ضروری است بلکه در درازمدت برای انسجام اجتماعی نیز ضرورت دارد. آموزش و یادگیری روش‌های گفت‌وگو و مذاکره در کانون خانواده بین والدین و فرزندان، بین زن و شوهرها، بین همکاران، بین آحاد افراد جامعه و استفاده از تمامی ظرفیت‌های ذهنی یکدیگر برای رسیدن به یک توافق و تفاهم در موارد مورد اختلاف دو جانبه و چند جانبه امری ضروری برای یک جامعه پویاست. در حقیقت رویکرد گفت‌وگو و مذاکره در تعاملات اجتماعی نرخ بسیاری از معضلات را پایین می‌آورد؛ آن چه مسلم است خیلی از افراد به واسطه عدم آشنایی با ادبیات گفت‌وگو و فنون مذاکره، هنگام بروز مشکلات در بیشتر موارد به سادگی در دام تقابل و حتی خشونت و پرخاش و دیگر روش‌های زورمدارانه می‌افتند.

 

نقی‌زاده درپایان یادآور شد:‌ خانواده‌ها نقش مهمی در فراهم ساختن زمینه‌های رشد و پرورش فرزندان خود دارند، والدین باید انگیزه از دست رفته فرزندان را به آنان بازگردانند و آرامش و اطمینان خاطر را در ایشان به وجود آورند. کانون خانواده مجموعه‌ای است شامل زن، شوهر و فرزندان؛ موفقیت آن در گرو هماهنگی، همکاری و صمیمیت همه اعضا از مسیر گفت‌وگواست که طرح ملی گفت‌وگوی خانواده توانست به درستی بدان پرداخته و در اقدامی ارزشمند آن را وارد میدان عمل کند؛ فراهم‌سازی بستری که در آن خانواده‌ها بتوانند با تکیه بر بستر اجتماعات محلی، به گفت‌وگویی بپردازند که به نقل از اسناد این طرح، توانمندساز بوده و به ارتقای سطح آگاهی، تحمل و همدلی بین اعضای خانواده یاری می‌رساند.

 

در ادامه این نشست سیامک زند رضوی -عضو انجمن جامعه شناسی ایران و مجری ملی طرح گفت وگوی ملی خانواده - اظهار کرد: این طرح با همکاری سه دستگاه معاونت امور زنان و خانواده، انجمن جامعه شناسی ایران و کانون گفت وگوی امام موسی صدر اجرا شده است و در مرحله نخست با انتخاب و آموزش تسهیل‌گران شروع کرد و به تعداد تمامی استان‌ها به آموزش تسهیل‌گری و مهارت‌های لازم پرداخت. هرکدام از آموزش دیدگان که عموما شامل مدیران بودند به آموزش ۳۰ تا ۴۰ فرد دیگر اعم از اساتید دانشگاه، روزنامه‌نگاران حوزه خانواده و... مشغول شدند. در این راستا گفت وگوهایی میان پدران با پدران، مادران با مادران و فرزندان با فرزندان انجام شد و تسهیلگران به شنیده شدن صدای افراد کمک می‌کردند.

 

زند رضوی ادامه داد: امروزه خانواده و گروه‌های اجتماعی نمی‌توانند یگانه پناهگاه حل مشکلات افراد باشند و مشکلات درون خانواده به تنهایی قابل حل نیست. دستگاه‌های اداری و دولتی بسیار مرکز گرا هستند و نگاهی از بالا به پایین به شهروندان دارند همچنین نیروی انسانی محدودی که با دانش روز آشنا نیستند نمی‌توانند کمک چندانی به رفع مشکلات کنند. در چنین شرایطی کمک گرفتن از سازمان‌های مردم نهاد و انجمن‌ها می‌تواند راهگشا باشد.

 

این عضو انجمن جامعه شناسی ایران با اشاره به یافته‌های جامعه شناسی گفت: از جمله یافته‌های دانش جامعه شناسی تقویت زندگی افراد از راه تقویت زندگی اجتماعی آنان است. برای مثال اگر معتادی در یک جامعه وجود دارد تنها کسانی که او را دوست دارند می‌توانند به او کمک کنند بنابراین اگر اعضای خانواده و نزدیکان او را دریابیم، فضای بازگشت فرد معتاد به جامعه نیز فراهم می‌شود.

 

مجری ملی طرح گفتگوی ملی خانواده در ادامه اظهار کرد: کم هزینه ترین و موثر ترین راه توسعه اجتماعی و فرهنگی در دنیای مالامال از رسانه‌ها، ایجاد بستر دائمی برای گفت وگوی چهره به چهره در میان گروه‌ها، اعضای خانواده، اقشار اجتماعی و محلات مسکونی است بنابراین ایجاد فرآیند گفت وگویی در این راستا موثر است. گفت وگو به معنای سراپا گوش شدن، همدلانه شنیدن و خود را جای طرف مقابل قرار دادن است که اگر این همدلانه گوش کردن را پایه گفت وگو بدانیم، راهکاری برای حل مشکلات دنیای امروز یافته‌ایم.

 

به گفته زند رضوی شباهت میان افراد گوناگون در دنیای متفاوت امروزی، " آرزو داشتن" است. تمام افراد آرزو دارند فرزندی داشته باشند یا کودکی را به فرزندی بپذیرند و برایش آرزوی شادی، رفاه و آرامش کنند که اینها کلید حل مشکلات خانواده در دنیای امروز است.

 

وی همچنین معتقد است که گفت وگوی درون خانواده کاملا ضروری است اما کافی نیست. از این رو باید به یافتن "محله تعاملی" بپردازیم. "محله تعاملی" به معنای یافتن فضاهای اجتماعی کوچکی است که در آنجا بچه‌ها با یکدیگر بازی و در این حین والدین  فرصتی برای آشنایی با یکدیگر پیدا می‌کنند چراکه نکته اساسی در "گفت وگوی ملی" گفت وگوی خانواده‌ها با یکدیگر است.

 

این عضو انجمن جامعه شناسی ایران به بیان اهداف طرح "گفتگوی ملی خانواده" پرداخت و گفت: هدف ما از "گفت وگوی ملی خانواده"  ارتقا سطح آگاهی به اصول گفت وگو و مفاهیم و ضرورت گفت وگو است تا اینگونه صبورانه بشنویم و همدلانه خود را در جای سایر افراد قرار دهیم. در بسیاری اوقات صدای زنان شنیده نمی‌شود و ما باید این فرصت را برای تمامی گروه‌های ذی‌نفع در خانواده ایجاد کنیم.

 

زند رضوی اضافه کرد: چهار عرصه ضروری برای گفت وگوی موثر اعم از آشنایی با بینش جامعه شناسانه در مواجهه با مسائل است تا به مشکل خود در بستر جامعه و در طول زمان نگاه کنیم همچنین از دیگر عرصه‌های مهم آشنایی با تسهیل‌گری اجتماعی برای اجازه صحبت کردن به دیگران و گوش دادن به او، آشنایی با مساله یابی مشارکتی با توجه به گفت وگو در موضوعات معین و مورد تفاهم و آشنایی با اصول گفت وگوی موثر با توجه به عنصر گوش دادن همدلانه به دیگران است.

منبع: ایرنا/ ایسنا