پیام معاون رئیسجمهور در امور زنان و خانواده به همایش زن در تاریخ محلی ایران پهنه شمال (مازندران)
معاون رئیسجمهور در امور زنان و خانواده نوشت: زنان ایرانزمین از آغازین لحظات شکلگیری تمدن تا امروز، در بطن حیات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و حتی سیاسی این سرزمین حضوری فعال و تأثیرگذار داشتهاند؛ حضوری که به هیچوجه به محیط خانه محدود نبوده و گسترهای از کشاورزی و دامداری گرفته تا صنایع بومی، آموزش غیررسمی، انتقال سنتها، مشارکت در دانش و آفرینش ادبی را در بر میگرفته است.
به گزارش روابط عمومی معاونت ریاستجمهوری در امور زنان و خانواده، متن پیام زهرا بهروزآذر به همایش زن در تاریخ محلی ایران (مازندران) بدین شرح است:
آغاز همایش وزین «زن در تاریخ محلی ایران، پهنه شمال» را به برگزارکنندگان گرامی، پژوهشگران پرتلاش و تمامی اندیشمندان و فرهنگسازان این بخش از میهن عزیزمان صمیمانه تبریک میگویم. افسوس که امکان حضور در این گردهمایی ارزشمند را نیافتم، اما بهواسطه اهمیت موضوع، وظیفه دانستم کلامی هرچند کوتاه در همراهی با این حرکت علمی بیان کنم.
بیگمان، زنان ایرانزمین از آغازین لحظات شکلگیری تمدن تا امروز، در بطن حیات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و حتی سیاسی این سرزمین حضوری فعال و تأثیرگذار داشتهاند؛ حضوری که به هیچوجه به محیط خانه محدود نبوده و گسترهای از کشاورزی و دامداری گرفته تا صنایع بومی، آموزش غیررسمی، انتقال سنتها، مشارکت در دانش و آفرینش ادبی را در بر میگرفته است. با اینحال، آنچه از این واقعیت در روایتهای رسمی تاریخ باقی مانده، سهمی اندک و سایهوار است.
همواره گفته شده است که ساختار مردانه تاریخنگاری، عامل این حذف یا کمنمایی بوده است؛ ساختاری که در آن، صداهای غیررسمی و زیسته، بهویژه صدای زنان، مجال ورود نیافتهاند. بیتردید، این تحلیل بخشی از واقعیت را روشن میکند. اما بسنده کردن به آن، خطری در خود دارد: اینکه بهجای واکاوی علل عمیقتر، تنها به تحلیلی آشنا و تکرارشونده بچسبیم. گاه چنین تحلیلی، بیآنکه بخواهد، به نوعی «خطای شناختی جمعی» بدل میشود؛ سپری که در پشت آن از مواجهه با ریشههای پنهانتر و مسئولیتهای ناگفته گریزان میمانیم.
واقعیت آن است که مردانه بودن تاریخ، پیش و بیش از آنکه نتیجه مستقیم یک نظام آگاهانه مردسالار باشد، «نشانگر وجود یک مسأله ساختاری در سازوکار ثبت و روایت تاریخ» است؛ مسألهای که زنان نیز، بهگونهای ناخواسته، در تداوم آن نقش داشتهاند. بسیاری از نقشهایی که آنان ایفا کردهاند، آنچنان در بطن زندگی و ساختارهای روزمره تنیده بوده که بهصورت امری «بدیهی» زیسته شده و نیازی به ثبت، دفاع یا تبیین نیافته است. این «بدیهیسازی» نقشها، شاید خود یکی از دلایل خاموش ماندنشان باشد.
از سوی دیگر، باید پذیرفت که تاریخ، بهطور سنتی و ساختاری، صدای عرصههای رسمی قدرت است: سیاست، سلطنت، جنگ، قانونگذاری. حال آنکه بسیاری از زنان، در عرصههایی فعال بودهاند که بهرغم اهمیتشان، کمتر وارد حافظه مکتوب شدهاند — عرصههایی چون اقتصاد محلی، شبکههای عاطفی، آموزش سنتی، حمایتهای اجتماعی، و تولید فرهنگی شفاهی.
شکاف میان آنچه زنان «زیستهاند» و آنچه «نوشته شده»، بزرگتر از آن است که تنها با ارجاع به سلطه مردانه فهمیده شود. برای پر کردن این فاصله، باید ساختار روایت را بازنگری کنیم و از خود بپرسیم: چرا برخی فضاها تاریخی شدهاند و برخی دیگر نه؟ چرا برخی صداها ثبت شدهاند و برخی، حتی اگر پرطنین بودهاند، در حافظه ما خاموش ماندهاند؟
پاسخ به این پرسشها، ما را از سطح به عمق میبرد. ما را به آنجا میبرد که ببینیم چگونه عادتهای فرهنگی، شیوههای زیستن، نظامهای ارزشگذاری و حتی برداشت خود زنان از جایگاهشان، در کنار ساختارهای رسمی قدرت، در شکل دادن به سکوت تاریخی آنان نقش داشته است.
در این مسیر، باید از تلاشهای خستگیناپذیر نهادهایی چون «انجمن زنان پژوهشگر تاریخ» یاد کرد؛ نهادی که طی بیش از دو دهه فعالیت پیگیر، کوشیده است با برگزاری همایشهای علمی، مجالس نکوداشت و نشستهای فکری، بستری برای روایت زنان در تاریخ فراهم آورد. همچنین بهرهگیری هوشمندانه این انجمن از ظرفیت سایرنهادهای مدنی، از جمله همراهی با انجمن ایرانی تاریخ، نمونهای از همافزایی موفق است.
امروز که بیش از هر زمان دیگر به مشارکت فعال، گفتوگوی بینفرهنگی و حفظ انسجام ملی در عین تنوع فرهنگی نیاز داریم، برگزاری چنین همایشهایی، با محوریت زنان که نیمی از سرمایه فکری و تخصصی ایران عزیز هستند، گامی بلند در مسیر توسعه پایدار فرهنگی و تاریخی است.
از همراهی نهادهای اجرایی، مراکز علمی، و رسانهها نیز باید قدردانی کرد؛ این همدلی نشان از بلوغ فرهنگی و درک اولویتهای امروز ایران دارد.
در پایان، با تبریک مجدد به برگزارکنندگان فرهیخته این رویداد ارزشمند، امید دارم که این همایش گامی باشد در جهت شنیدن و شنواندن آن صداهایی که سالها مغفول ماندهاند؛ تلاشی برای گشودن افقهای تازه در بازخوانی تاریخ از منظر تجربه زیسته زنان، و فرصتی برای غنیتر شدن روایت ملی ما. باشد که دستاوردهای این همایش، نه تنها در عرصه آموزش و پژوهش، بلکه در سیاستگذاری فرهنگی و تاریخی نیز به کار آید و آیندگان، از دل این تلاش، به تصویری جامعتر و انسانیتر از گذشته خود دست یابند.
زهرا بهروزآذر 18 اردیبهشت 1404
گفتنی همایش تاریخ محلی ایران پهنه شمال به همت انجمن زنان پژوهشگر تاریخ و در ادامه همایشهای ملی زن در تاریخ محلی ایران، امروز و فردا در استان مازندران برگزار میشود.
در این همایش، مقالات منتخب با موضوع نقش و جایگاه و اثرگذاری زنان خطه شمال در حوزههای مختلف فرهنگی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی، ارائه خواهد شد. همزمان با ارائه مقالات نیز، نمایشگاه توانمندیهای زنان این خطه برگزار خواهد شد.
لازم به ذکر است؛ برخی دستگاههای ملی، استانی از جمله معاونت ریاستجمهوری در امور زنان و خانواده و مراکز علمی و فرهنگی و نهادهای مدنی مرتبط در برگزاری این رویداد فرهنگی مشارکت دارند.
1404/02/18