تأکید بر نقش زنان بهعنوان معماران تابآوری اجتماعی در بحرانها/ ضرورت بازنگری در سیاستهای بحرانمحور با رویکرد جنسیتی
نشست معاونت امور زنان و خانواده ریاستجمهوری با مشاوران امور زنان و خانواده دستگاههای اجرایی، رئیس پژوهشکده سوانح طبیعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، به بررسی ابعاد «تابآوری اجتماعی زنان و خانواده در زمان بحران» پرداخت.
به گزارش روابط عمومی معاونت امور زنان و خانواده ریاستجمهوری، سید امیرحسین گرکانی در این نشست با تأکید بر اینکه بحران بیطرف نیست، گفت: زنان و مردان بهطور متفاوتی از سوانح و بحرانها تأثیر میپذیرند و نابرابریهای جنسیتی موجود، باعث افزایش آسیبپذیری زنان در مراحل مختلف بحران میشود.
وی با اشاره به چرخه مدیریت بحران، از مراحل پیشگیری، آمادگی، پاسخ و بازسازی، نقش مغفولمانده زنان در هر یک از این مراحل را مورد تحلیل قرار داد و اظهار داشت: زنان نهتنها در معرض آسیبهای جسمی و روانی بیشتری قرار دارند، بلکه به علت مسئولیتهای مضاعف خانوادگی، فرهنگی و اجتماعی، فشار بیشتری را در دوره بحران و پس از آن تحمل میکنند.
گرکانی با اشاره به پژوهشهای میدانی و اسناد داخلی و بینالمللی، تصریح کرد: در بسیاری از کشورها، ساختارهای مدیریت بحران بهگونهای طراحی شدهاند که نیازهای خاص زنان در زمان بحران به رسمیت شناخته نمیشود و این مسئله، شکاف عمیقی در عدالت اجتماعی ایجاد کرده است.
وی ادامه داد: متأسفانه نگاه سنتی و تمرکز صرف بر امدادرسانی فوری، موجب نادیدهگرفتن ابعاد جنسیتی بحرانها شده است. ما با مفهومی روبهرو هستیم که آن را میتوان بحران دوم نامید؛ یعنی حذف توانمندیها و ظرفیتهای زنان در مدیریت بحران، که خود منجر به بحران اجتماعی گستردهتری میشود.
رئیس پژوهشکده سوانح طبیعی وزارت علوم با اشاره به اهمیت حضور زنان در فرآیند بازسازی پس از بحران، خاطرنشان کرد: زنان، مدیران غیررسمی بحراناند که بدون ابلاغیه رسمی، محور ثبات خانواده و جامعه هستند و میتوانند از دل یک فاجعه، فرصت اجتماعی بیافرینند. زنان سرمایههای اجتماعی تابآوری هستند، نه قربانیان منفعل بحران.
گرکانی به ضرورت بازنگری در قوانین و ساختارهای حاکم بر توزیع منابع و خدمات پس از سوانح اشاره کرد و ابراز داشت: در بسیاری از موارد، زنان به دلایل فرهنگی، حقوقی و اقتصادی از دسترسی برابر به منابع حمایتی، ارث، مالکیت و کمکهای مالی محروم میمانند. این نابرابری، توانایی زنان برای حفظ بنیان خانواده را در شرایط بحرانی به شدت محدود میکند.
وی با بیان اینکه باید از بحرانها بهعنوان فرصتی برای تحول اجتماعی و بازآفرینی عدالت جنسیتی استفاده کرد، عنوان کرد: ما باید نگاه سنتی به زنان بهعنوان افراد آسیبپذیر را کنار بگذاریم و آنها را به عنوان کنشگران فعال در مدیریت بحران بشناسیم و بهطور رسمی در سیاستگذاریها و برنامهریزیهای بحرانمحور مشارکت دهیم.
رئیس پژوهشکده سوانح طبیعی وزارت علوم در پایان از معاونت امور زنان و خانواده ریاستجمهوری به دلیل طرح مسئله جنسیت در بازسازی جنگ اخیر و دفاع از حقوق برابر همه اقشار آسیبدیده تقدیر و ابراز امیدواری کرد که با استمرار چنین رویکردهایی، تابآوری ملی با محوریت خانواده و زنان ارتقا یابد.