پس از خدیجه س سختی و شکنجه شدیدتر شد. ابوطالب نیز درگذشت و پیغمبر، بی دفاع در برابر کینه‌ها قرارگرفته بود. او  سخت تنها مانده؛ در شهر ابوطالب نیست و در خانه خدیجه.

فاطمه ص اکنون بیشتر معنی و سنگینی این کنیه شگفتش را احساس می‌کند که :”اُمِّ اَبیها” است. وقتی خواهرانش به خانه های شویشان رفتند به دامن مادرش آویخته و گفته بود: مادر، من هیچگاه دوست ندارم خانه دیگری را براین خانه  برگزینم. من هرگز از شما جدا نمی‌شوم...

برگرفته از اثر ماندگار دکتر علی شریعتی/ فاطمه، فاطمه است

در ماه مبارک رمضان سال دهم بعثت حضرت خدیجه سلام الله علیها بانوی فداکار و همسر بی نهایت مهربان حضرت رسول (صلی الله علیه و آله) در روز دهم به سن شصت و پنج سالگی از دنیا رفت، و پیامبر (صلی الله علیه و آله) او را با دست مبارک خویش در حجون مکه (قبرستان ابوطالب) به خاک سپرد.

گوشه هایی از زندگی حضرت خدیجه سلام الله علیها در ذیل آمده است :

حزن در گذشت او پیامبر (صلی الله علیه و اله) را بسیار محزون ساخت که پیامبر (صلی الله علیه و آله) سال در گذشت حضرت حضرت خدیجه سلام الله علیها را «عام الحزن» سال اندوه نام نهاده، بلی خدیجه همسر بی همتای پیامبر (صلی الله علیه و آله) بانوئی که از ثروت او اسلام رونق یافت و پشت پیامبر (صلی الله علیه و آله) راست شد، باید سال در گذشتش را «عام الحزن» نام نهاد و مصیب پیامبر (صلی الله علیه و اله) شدت گرفت، زیرا که پیامبر (صلی الله علیه و اله) مادر شایسته دخترش زهرای مرضیه را از دست داده و یاری همچون خدیجه را هرگز به دست نخواهد آورد.

به خدا سوگند بهتر از خدیجه را خدا به من عوض نداده

عایشه گفت: پیامبر (صلی الله علیه و آله) از خانه بیرون نمی رفت مگر آنکه خدیجه سلام الله علیها را یاد می کرد، و بر او به خوبی و نیکی مدح و ثنا می نمود، روزی از روزها غیرت مرا فرا گرفت، گفتم: او پیره زنی بیش نبود، و خدا بهتر از او به شما عوض داده است، پیامبر (صلی الله علیه و آله) غضبناک شد، به طوری که موی جلوی سرش از غضب تکان می خورد سپس فرمود: نه به خدا قسم بهتر از او را خدا به من عوض نداده، او به من ایمان آورد هنگامی که مردم کافر بودند، و تصدیق کرد مرا، هنگامی که مردم مرا تکذیب می کردند و در اموال خود با من مواسات کرد، وقتی مردم مرا محروم ساختند، و از او فرزندانی خدا روزی من کرد که از زنان دیگر محروم فرمود، «یعنی خدا فاطمه را از او به من عنایت فرمود»

زندگینامه حضرت خدیجه(سلام الله علیها)

ولادت و خانواده

خدیجه (سلام الله علیها) ۶۸ سال قبل از هجرت بدنیا آمد. خانواده ای که خدیجه را پرورش داد، از نظر شرافت خانوادگی و نسبت های خویشاوندی، در شمار بزرگترین قبیله های عرب جای داشت. این خاندان در همه حجاز نفوذ داشت . آثار بزرگی و نجابت و شرافت ازکردار و گفتار خدیجه پدیدار بود .

خدیجه از قبیله هاشم بود و پدر و اقوامش از ثروتمندان قریش بودند. پدرش خویلدبن اسد قریشی نام داشت. مادرش فاطمه دخترزائد بن اصم بود .

اخلاق خدیجه (سلام الله علیها)

حضرت خدیجه سلام الله علیها در بین اقوام خود یگانه و ممتاز و میان اقران کم نظیربود. او به فضیلت اخلاقی و پذیرایی های شایان بسیار معروف بود وبدین جهت زنان مکه به وی حسد می ورزیدند .

دخترت خویلد در سجایا و کمالات اخلاقی زبانزد و نمونه بود و به حق ایشان کفو خوبی برای پیامبر (صلوات الله علیه و آله) بود . بی تردید می توان گفت که این سجایا و فضایل اخلاقی سبب شد تا خدیجه برای همسری پیامبراکرم (صلوات الله علیه و آله) شایسته شمرده شود. طبق روایات، او برای پیامبراکرم (صلوات الله علیه و آله) یاوری صادق بود .

آیا خدیجه (سلام الله علیها) قبل از پیامبر (صلوات الله علیه و آله) ازدواج کرده بود؟

معروف است اولین کسی که به خواستگاری خدیجه آمد یکی ازبزرگان عرب به نام «عتیق بن عائذ مخزومی» بود. او پس ازازدواج با خدیجه، در جوانی در گذشت و اموال بسیاری برای خدیجه ارث گذاشت. پس از او «ابی هاله بن المنذر الاسدی » که یکی ازبزرگان قبیله خود او بود، با وی ازدواج کرد. ثمره این پیوندفرزندی به نام «هند» بود که در کودکی در گذشت. ابی هاله نیز پس از چندی، وفات یافت و ثروت بسیار از خویش بر جای نهاد.

هرچند این مطلب که پیامبر اکرم (صلوات الله علیه و آله) سومین همسر خدیجه بود وجز عایشه با دوشیزه ای ازدواج نکرد، نزد عامه و اهل تسنن معروف است؛ ولی مورد تایید همگان نیست. جمعی از مورخان و بزرگان، نظرمخالف دارند؛ برای مثال «ابوالقاسم کوفی»، «احمد بلاذری » ، «علم الهدی»، (سیدمرتضی) در کتاب «شافی» و «شیخ طوسی» در «تلخیص شافی » آشکارا می گویند که خدیجه، هنگام ازدواج با پیامبر، «عذرا» بود. این معنا را علامه مجلسی نیز تایید کرده است. او می نویسد : «صاحب کتاب انوارو البدء» گفته است که زینب و رقیه دختران هاله، خواهر خدیجه بودند .

برخی از معاصران نیز چنین ادعا کرده اند و برای اثبات ادعای خود کتابهایی نوشته اند.

آشنایی با حضرت محمد (صلوات الله علیه و آله)

فضایل اخلاقی خدیجه، بسیاری از بزرگان و صاحب منصبان عرب رابه فکر ازدواج با وی می انداخت. ولی خاطرات همسر پیشین به وی اجازه نمی داد شوهری دیگر انتخاب کند. تا اینکه با مقامات معنوی حضرت محمد (صلوات الله علیه و آله) آشنا شد و آن دو غلامی که برای تجارت همراه پیامبر (صلوات الله علیه و آله) فرستاده بود، مطالب و معجزاتی که از وی دیده بودند، برای خدیجه نقل کردند. خدیجه فریفته اخلاق و کمال و مقامات معنوی پیامبر (صلوات الله علیه و آله) شد. البته او از یکی ازدانشمندان یهود و نیز ورقه بن نوفل، که از علمای بزرگ عرب وخویشان نزدیک خدیجه به شمار می رفت، در باره ظهور پیغمبرآخرالزمان و خاتم الانبیا (صلوات الله علیه و آله) مطالبی شنیده بود . همه این عوامل موجب شد تا خدیجه حضرت محمد (صلوات الله علیه و آله) را به همسری خودانتخاب کند .

ازدواج خدیجه

زفاف حضرت خدیجه سلام الله علیها با حضرت محمد (صلوات الله علیه و آله) ۲ ماه و ۷۵ روز پس از بازگشت از سفر تجارت شام تحقق یافت. در آن زمان، حضرت محمد (صلوات الله علیه و آله) ۲۵سال داشت و خدیجه چهل ساله بود. ابن عباس سن ایشان را ۲۸ سال نقل می کند . هرچند بعضی از مورخان اهل سنت سعی می کنند این سخن را رد کنند؛ چون راوی آن محمد بن صائب کلبی از شیعیان است وآنها او را ضعیف می دانند .

حضرت خدیجه سلام الله علیها به سبب علاقه به حضرت محمد (صلوات الله علیه و آله) و مقام معنوی او بارسول خدا ازدواج کرد و تمام دارایی و مقام و جایگاه فامیلی خودرا فدای پیشرفت مقاصد همسرش ساخت .

درود خدا بر خدیجه

خدیجه کبری چنان مقام والایی داشت که خداوند عزوجل بارها براو درود و سلام فرستاد. طبق روایتی از حضرت امام محمد باقر (صلوات الله علیه و آله) : پیامبر اکرم (صلوات الله علیه و آله) هنگام باز گشت از معراج، به جبرئیل فرمود : «آیا حاجتی داری؟ »

جبرئیل عرض کرد : خواسته ام این است که از طرف خدا و من به خدیجه سلام برسانی »

در روایتی دیگر می خوانیم : روزی خدیجه به طلب رسول خدا (صلوات الله علیه و آله) بیرون آمد. جبرئیل به صورت مردی با وی رو به رو شد و از حضرت خدیجه سلام الله علیها احوال رسول خدا (صلوات الله علیه و آله) را پرسید. خدیجه نمی توانست بگوید رسول خدا (صلوات الله علیه و آله) در کجا به سرمی برد. او می ترسید این مرد از کسانی باشد که قصد کشتن پیغمبر(صلوات الله علیه و آله) را دارد . وقتی که خدمت آن حضرت رسید و قصه باز گفت، حضرت محمد (صلوات الله علیه و آله) فرمود : «آن جبرئیل بود و امر کرد که از خداتو را سلام برسانم .»

نقش حضرت خدیجه سلام الله علیها در پیشبرد اسلام

وقتی حضرت خدیجه دریافت که سعادتمند شده، هرچه داشت در راه پیشرفت و موقعیت پیغمبر اسلام (صلوات الله علیه و آله) انفاق کرد. او تمام اموال خویش را به پیامبر (صلوات الله علیه و آله) بخشید و در راه نشر اسلام به مصرف رساند. تا جایی که هنگام ارتحال، پارچه ای برای کفن نداشت .

ابن اسحاق جمله ای در شان خدیجه دارد که گویای همکاری وصداقت او در پیشبرد اسلام است. او می گوید : «خدیجه یاور صادق و با وفایی برای پیامبر (صلوات الله علیه و آله) بود و مصیبت ها در پی رحلت خدیجه و ابوطالب بر پیامبر (صلوات الله علیه و آله) سرازیر شد .»

گویا این دو، در برابر هجوم ناملایمات بر پیامبر اکرم (صلوات الله علیه و آله)، سدی بلند و مستحکم بودند .

این جمله، معروف که اسلام رهین اخلاق پیامبر (صلوات الله علیه و آله) ، شمشیرعلی (علیه السلام)، و اموال خدیجه است از نهایت همکاری و صداقت خدیجه پرده بر می دارد .

فرزندان حضرت خدیجه سلام الله علیها

در تعداد فرزندان حضرت خدیجه، میان مورخان اختلاف است. به گفته مشهور : ثمره ازدواج رسول خدا و خدیجه، شش فرزند بود .

۱- هاشم. ۲- عبدالله. به این دو «طاهر» و «طیب» می گفتند. . ۳- رقیه. ۴- زینب ۵- ام کلثوم. ۶- فاطمه .

رقیه بزرگترین دخترانش بودو زینب، ام کلثوم و فاطمه به ترتیب پس از رقیه قرار داشتند. پسران خدیجه پیش از بعثت پیامبر (صلوات الله علیه و آله) ، بدرود زندگی گفتند. ولی دخترانش، نبوت پیامبر(صلوات الله علیه و آله) را درک کردند .

گروهی از محققان معتقدند : قاسم و همه دختران رسول خدا (صلوات الله علیه و آله) پس از بعثت به دنیا آمدند و چندروز پس از پیامبر خدا (صلوات الله علیه و آله) به مدینه هجرت کردند .

وصیت خدیجه

حضرت خدیجه (سلام الله علیها) سه سال قبل از هجرت بیمار شد. پیغمبر (صلوات الله علیه و آله) به عیادت وی رفت و فرمود : ای خدیجه، «اما علمت ان الله قد زوجنی معک فی الجنه» ; آیا می دانی که خداوند تو را دربهشت نیز همسرم ساخته است؟ !

آنگاه از خدیجه دل جویی و تفقد کرد؛ او را وعده بهشت داد ودرجات عالی بهشت را به شکرانه خدمات او توصیف فرمود .

چون بیماری حضرت خدیجه سلام الله علیها شدت یافت، عرض کرد : یا رسول الله! چندوصیت دارم : من در حق تو کوتاهی کردم، مرا عفو کن .

پیامبر (صلوات الله علیه و آله) فرمود : هرگز از تو تقصیری ندیدم و نهایت تلاش خود را به کار بردی. در خانه ام بسیار خسته شدی و اموالت را درراه خدا مصرف کردی .

عرض کرد : یا رسول الله! وصیت دوم من این است که مواظب این دختر باشید. و به فاطمه زهرا (سلام الله علیها) اشاره کرد. چون او بعد ازمن یتیم و غریب خواهد شد. پس مبادا کسی از زنان قریش به اوآزار برساند. مبادا کسی به صورتش سیلی بزند. مبادا کسی بر اوفریاد بکشد . مبادا کسی با او برخورد غیر ملایم و زننده ای داشته باشد .

اما وصیت سوم را شرم می کنم برایت بگویم. آن را به فاطمه عرض می کنم تا او برایت بازگو کند. سپس فاطمه را فراخواند و به وی فرمود : «نور چشمم! به پدرت رسول الله بگو :مادرم می گوید : من از قبر در هراسم؛ از تو می خواهم مرا درلباسی که هنگام نزول وحی به تن داشتی، کفن کنی .»

پس فاطمه زهرا (سلام الله علیها) از اتاق بیرون آمد و مطلب را به پیامبر(صلوات الله علیه و آله) عرض کرد. پیامبر اکرم (صلوات الله علیه و آله) آن پیراهن را برای خدیجه فرستاد و او بسیار خوشحال شد. هنگام وفات حضرت خدیجه، پیامبراکرم (صلوات الله علیه و آله) غسل و کفن وی را به عهده گرفت. ناگهان جبرئیل درحالی که کفن از بهشت همراه داشت، نازل شد و عرض کرد : یا رسول الله، خداوند به تو سلام می رساند و می فرماید : «ایشان اموالش را در راه ما صرف کرد و ما سزاوارتریم که کفنش را به عهده بگیریم .»

وفات خدیجه (سلام الله علیها)

خدیجه در سن ۶۵ سالگی در ماه رمضان سال دهم بعثت در خارج ازشعب ابوطالب جان به جان آفرین تسلیم کرد. پیغمبر خدا (صلوات الله علیه و آله) شخصا خدیجه را غسل داد، حنوط کرد و با همان پارچه ای که جبرئیل از طرف خداوند عزوجل برای خدیجه آورده بود، کفن کرد. رسول خدا (صلوات الله علیه و آله) شخصا درون قبر رفت، سپس خدیجه را در خاک نهاد وآنگاه سنگ لحد را در جای خویش استوار ساخت. او بر خدیجه اشک می ریخت، دعا می کرد و برایش آمرزش می طلبید. آرامگاه خدیجه درگورستان مکه در «حجون» واقع است .

رحلت خدیجه برای پیغمبر (صلوات الله علیه و آله) مصیبتی بزرگ بود؛ زیرا خدیجه یاور پیغمبر خدا (صلوات الله علیه و آله) بود و به احترام او بسیاری به حضرت محمد(صلوات الله علیه و آله) احترام می گذاشتند و از آزار وی خودداری می کردند .