وبینار چهلمین سالگرد هفته دفاع مقدس، بیان تجارب زیسته زنان از تاریخ شفاهی، ادبیات، عکاسی و سینمای دفاع مقدس، امروز سهشنبه هشتم مهرماه با حضور معصومه ابتکار، معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری و حکمت بروجردی، پژوهشگر، شهدخت پورابراهیم، محقق، حبیب احمدزاده، نویسنده و مستندساز و سعید صادقی، عکاس دفاع مقدس برگزار شد..
در ابتدای این وبینار نرگس کریمی، مشاور امور ایثارگران معاونت امور زنان و خانواده طی سخنانی اظهار کرد: برگزاری چنین برنامههایی برای برقراری ارتباط بین دو نسل است؛ آنها که دفاع کردهاند و آنها که جنگ را ندیدهاند. ما مخالف جنگ و جنگافروزی هستیم. ما دفاع کردهایم و دفاع برای حفظ فضیلت انسانها است.
پرواز کردن با بال احساس بزرگترین اشتباه ماست
در ادامه مراسم، ابتدا دو کلیپ از ساختههای حبیب احمدزاده، نویسنده و مستندساز پخش شد و این نویسنده معاصر کشورمان، ضمن بیان خاطراتی از جنگ، گفت: بیشتر اقدامات ما در خصوص دفاع مقدس مربوط به گذشته است. اما باید به این سخن امام موسی صدر برگردیم که گفت: علمای ما میگویند پیامبر در گذشته چه کرده است، اما سوال اصلی این است که اگر پیامبر اکنون بود، چه میکرد؟ ما در گذشته آدمهای خوبی بودیم، اما آیا توانستهایم آنچه بودهایم را منتقل کنیم؟ گذشته برای ما به باتلاق تبدیل شده است و در آن گیر کردهایم. اکنون باید بپرسیم آیا همان پویایی سالهای گذشته را داریم؟ ما تنها با یک بال آن هم بال احساس پرواز میکنیم و این بزرگترین اشتباه ما است.
احمدزاده با تأکید بر اینکه اول باید نیازهای مخاطبان را بشناسیم و اگر پاسخی منطقی برای سوالهای آنها داشتیم، ارائه کنیم، گفت: ما حرفهایی داریم که به روز نشده است.
وی در خصوص جشنواره شاد دانشآموزی دفاع مقدس نیز گفت: ما در ابتدا برنامهای با عنوان کنگره شهدا برگزار میکردیم که شبیه سایر برنامهها بود و چند نفر در آن سخنرانی میکرد و هیچ نتیجه خوبی نداشت، به همین دلیل ابتدا اسم برنامه را به جشنواره شاد دانشآموزی دفاع مقدس تغییر دادیم. سپس نسبت به حذف نگاه سیاسی و جناحی و نیز حذف کار ستادی اقدام کردیم و اجازه ندادیم مسئولی در جشنواره سخنرانی کند. جشنواره را هم از حالت غم به یک جشن و شادی تغییر دادیم. هر ۱۰ دقیقه نیز در جشنواره یک آیتم شاد اجرا کردیم و هنرمندانی که بچهها آنها را دوست دارند، کتابهای مرتبط با دفاع مقدس را به بچهها معرفی میکنند.
ساخت ۱۴۸ پارک بازی در روستاها به اسم شهید همان روستا
این مستندساز کشورمان ادامه داد: امسال به دلیل کرونا جشنواره برگزار نشد. به همین دلیل به مناطق محروم رفتیم و ۱۴۸ پارک بازی برای بچهها به اسم شهید همان روستا ساختیم.
وی در پایان سخنانش پیشنهاد کرد: مسئله شور و نشاط در بازسازی مناطق محروم نادیده گرفته نشود و طوری عمل شود که مردم ببینند و باور کنند که اقدامات صورت گرفته با هدف سود رساندن به مردم انجام میشود.
شهدخت پور ابراهیم، پژوهشگر نقش زنان در دفاع مقدس نیز به بیان نتایج این پژوهش پرداخت و گفت: سال ۹۳، ۵۶ پروژه از سوی ستاد کل نیروهای مسلح در خصوص جنگ تعریف شد که نقش زنان در جنگ تحمیلی نیز یکی از این پژوهشها بود. وی ادامه داد: آمار حضور خانمها در جنگ ثبت نشده است، چرا که زنان به صورت داوطلبانه در جنگ حضور داشتند. به همین دلیل، از بانوان خواستیم مستندات حضورشان را ارسال کنند که از این طریق، مستندات زیادی جمعآوری شد و چون بر اساس خاطرات واقعی زنان است، میتواند مورد استفاده هنرمندان قرار گیرد.
وی ادامه داد: از ۱۵ خردادماه سال ۴۲ تا پایان جنگ، حضور زنان بررسی شد. این بررسیها نشان داد زنان از فعالیت در تهیه تدارکات جنگ تا اقداماتی مانند نگهبانی، حمل مجروحان، دیدهبانی و ... را بر عهده داشتند.
مردان سالم حاضر به ازدواج با زنان جانباز نشدند
این پژوهشگر کشورمان افزود: شش هزار و ۶۷۶ شهید خانم داریم که بیشترین شهدا مربوط به استانهای خوزستان، کردستان و آذربایجان غربی است. همچنین ۹ هزار و ۳ بانوی جانباز داریم. این بانوان جانباز گلهمند هستند که تعداد زیادی از بانوان ایثار کرده و همسر مردان جانباز شدهاند، اما مردان سالم حاضر به چنین ایثاری نشدهاند که باید چنین ایثارگریهایی برای مردان نیز تعریف میشد.
حکمت بروجردی، پژوهشگر و مسئول تالار زنان کتابخانه ملی نیز در خصوص کتابشناسی زنان در دفاع مقدس، گفت: از ۱۶ هزار و ۴۳۰ کتاب در حوزه جنگ ایران و عراق، ۳۰۵ کتاب مربوط به بانوان است. از ۲۶۳ پایاننامه، ۱۳ پایاننامه مربوط به بانوان است. از ۹۱ نشریه، پنج نشریه مربوط به بانوان است. از ۴۴ تاریخ شفاهی، دو تاریخ شفاهی مربوط به بانوان است و از هفت هزار و ۲۸۹ منبع دیداری ـ شنیداری، ۲۰۰ منبع مربوط به بانوان است.
وی اضافه کرد: از هفت هزار و ۶۰ سند، ۵۸ سند مربوط به زنان است. از کتابهای منتشر شده در خصوص بانوان، ۲۰۱ کتاب خاطرهنگاری، ۳۳ پژوهش، ۳۹ کتاب شعر، ۹۱ داستان و سه فیلمنامه نوشته شده است.
بروجردی در پایان به معرفی کتابهای ارزشمندی پرداخت که از سوی بانوان در خصوص دفاع مقدس به نگارش درآمده است.
حضور در دفاع مقدس؛ افتخار یا وظیفه
سعید صادقی، عکاس جنگی نیز گفت: افتخارات جنگ تمام شده است، اگر افتخاری بوده باشد؛ چرا که به نظر من آنچه کردیم وظیفه بود، نه افتخار. ما بر اساس باوری که به امام و انقلاب داشتیم، به اختیار خودمان رفتیم، نه به اجبار. اما اکنون به این فکر میکنم که آنچه کردهایم، چه خاصیتی برای نسل جوان امروز دارد؟ امروز با یک دیالوگ کسی که از این کشور فرار کرده است، جامعه متشنج میشود. مسئولان با بدنه مردم مهربان نیستند؛ ما در جنگ عین برادر و تکیهگاه برای هم بودیم. اما بدنه عمومی جامعه اکنون تکیهگاهی ندارند.
وی ادامه داد: من عکس گرفتم تا ورق تاریخ ما با حقیقت پر شود و برای هر فریم عکسهایم رنج کشیدهام. البته رنج دائمی جنگ بر تن مادران و همسران شهدا و جانبازان است. اما ببینید اکنون چه کردهایم که این افتخارات دفن شده است.
این عکاس کشورمان که عکسهای تاریخی ارزشمندی از جنگ گرفته است، افزود: ما با جنگ بازی میکنیم و داریم با کلیشههای تکراری زیبایی دفاع مقدس را دفن میکنیم. به راستی میخواهیم با این سالگرد گرفتنها به کجا برسیم؟
وی همچنین اظهار کرد: ما با نسلی طرف هستیم که مثل ما فکر نمیکند و با ما فرق دارد. ما نسلی احساسی بودیم، اما نسل جدید نسلی منطقیتر است. برای این نسل عقلانی و منطقی، حتی عکسهای جنگ هم باید در قالبی منطقی و عقلانی نقد شود. در حالی که ما به درختی خشکیده برای نمایشگاهها تبدیل شدهایم.
دفاع مقدس، پایهگذار تمدن ایران قدرتمند بود
در پایان این وبینار معصومه ابتکار، معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری با تاکید بر اینکه دفاع مقدس پایه های تمدنی را بنا کرد که رهبر معظم انقلاب آن را عامل ایجاد ایران قدرتمند عنوان کردند، ادامه داد: مسئولیت ما این است که تا عمق این دفاع را در هنر سینما، عکاسی، نویسندگی و فیلمنامه نویسی به تصویر بکشانیمگرچه تعداد کتابها و فیلمهایی که در خصوص حضور بانوان در جنگ تحمیلی نوشته شده، نسبت به کتابها و فیلمهای مربوط به آقایان کمتر است، اما در سالهای اخیر بر تعداد آنها افزوده شده است
ابتکار با بیان اینکه خوشبختانه تلاش های بسیاری شده و در این میان آثار زنان هم چشمگیر بوده، خاطرنشان کرد: معاونت رییس جمهوری در امور زنان و خانواده در طول سه سال دوره دوم دولت تدبیر و امید تلاش کرده با اجرای «طرح سپاس» با خانواده های گرانقدر شهدا دیدار و تماس داشته باشد، خانواده هایی که عنوان میکردند نخستین بار است که مسئولی در خانه ما را می زند.
ضرورت پرداختن به تجربه زیسته جنگ برای مقابله با تحریفات
ابتکار یکی از ابعاد مهم توجه به مسئله دفاع مقدس را توجه به ابعاد گفتوگوی بین نسلی این مسئله عنوان کرد و گفت: مسئله تجربه زیسته زنان ایثارگر و روایت تجربه زیسته بانوان در دفاع مقدس را همکاران ما دنبال کردهاند که یکی از مؤثرترین روشها برای جلوگیری از تحریف تاریخ است
ابتکار تاکید کرد: روایت تجربه زیسته تا حدی در سینما و هنر منتقل شده اما باید بیشتر کار شود و اینجا سهم زنان در طرح موضوع و روایتهای بسیار زیاد است.
وی با تاکید بر ضرورت پرداختن به تجربه زیسته جنگ برای مقابله با تحریف تاریخ جنگ تصریح کرد: حفظ تاریخ یکی از سخت ترین کارها در این روزهایی است که دشمنان تلاش می کنند روح و جان این تاریخ را بگیرند.
معاون رییس جمهوری بر ضرورت انتقال مسایل به نسل جوان با زبان آنان تاکید و خاطرنشان کرد: رسانه ها در این زمینه کار میکنند تا نسل آینده با ارزش های انقلاب و قدم صدق آشنا شوند، اما کافی نیست.
وی ادامه داد: ادبیات نسل امروز با نسل جنگ متفاوت است و باید این پیوند به درستی برقرار شود و از زاویه دید آنان به ماجرا نگاه کرد.
خانوادههای شهدایی که مسئولی به دیدن آنها نرفت
وی ادامه داد: ما طرحی به عنوان طرح سپاس در معاونت امور زنان اجرا و به دیدار خانواده شهدا و ایثارگران میرویم. ما دیدارهایی با خانواده شهدای سرشناس داشتهایم که به ما اعلام کردهاند اولین بار است که یکی از مسئولان به دیدار آنها میآید
وی ضمن هشدار نسبت به تلاشهای عامدانهای که برای تحریف و گرفتن روح و جان انقلاب و جنگ میشود، گفت: باید بیشتر بر روی تجربه زیسته و تاریخ شفاهی جنگ تحمیلی کار و به سهم زنان در این زمینه نیز توجه شود
گزارش از خبرگزاری ایکنا