شهيندخت مولاوردي* ازدواج، يکي از مهم ترين پديده هاي اجتماعي، فرهنگي و زيستي مربوط به جامعه و انسان محسوب مي شود که هم متأثر از تحولات جامعه و هم تأثيرگذار بر تحولات جامعه است. «يکي از نشانه هاي خداوند اين است که از جنس شما برايتان همسر آفريد تا موجب آرامش تان باشد و بين شما الفت و مهرباني قرار داد (روم/21).» ازدواج، يکي از مهم ترين پديده هاي اجتماعي، فرهنگي و زيستي مربوط به جامعه و انسان محسوب مي شود که هم متأثر از تحولات جامعه و هم تأثيرگذار بر تحولات جامعه است. الگوهاي ازدواج تحت تأثير «تغييرات ساختاري» و «تغيير ايده ها و اشاعه آن» و به طور کلي متأثر از جايگاه جوامع در گذار از سنت مدرنيته دچار تغييرات چشمگيري شده است، تا جايي که امروزه در ادبيات جامعه شناسي و جمعيت شناسي بحثي تحت عنوان «انتقال خانواده» يا «انتقال دوم جمعيت شناختي» شکل گرفته است. نهاد خانواده همپاي ساير ابعاد زندگي انساني در عصر کنوني با تلاطم ها و متغيرهاي اثرگذار متعدد از درون و بيرون مواجه است. در سراسر دنيا سياستمداران، قانونگذاران، مجريان قانون، انديشمندان، صاحبنظران و فعالان مدني بي شماري در تلاشند ضمن پالايش برخي مناسبات ناعادلانه قبلي حاکم بر خانواده، هسته اصلي جوامع خود را در رويارويي با بحران ها و مسائل نوپديد مقاوم و توانمند سازند. در سه دهه اخير کشور ما شاهد افزايش نسبت هاي تجرد در ميان جوانان است. در دوره 1390- 1365 نسبت تجرد در ميان مردان از حدود 60 به 70 درصد و در ميان زنان از 36 به 48درصد افزايش يافته است.در تبيين افزايش نسبت هاي تجرد يا به بيان ديگر تأخير ازدواج جوانان يافته هاي تحقيقات بر سه عامل کليدي يعني دسترسي(قابليت دسترسي به همسر مناسب آينده با توجه به شرايط اجتماعي و اقتصادي)، امکان(امکان پذيري ازدواج با توجه به شرايط اجتماعي و اقتصادي) و تمايل(مطلوبيت ازدواج با توجه به هنجارها و فشارهاي اجتماعي و انگيزه هاي فردي) تأکيد دارد. در اين سه دهه سياست ها 00و برنامه هاي متعدد و متفاوتي در دوره هاي مختلف براي برون رفت از اين وضعيت در دستور کار دولت ها قرار گرفته است که بعضاً با روي کار آمدن دولت بعدي به محاق رفته است، از آن جمله قانون تسهيل و ساماندهي ازدواج جوانان است که بعد از سال ها زمينه هاي اجرايي شدن آن فراهم نشده است. اگر به سه عامل کليدي پيشگفته برگرديم بر ضرورت بازبيني قانون مذکور و به روز شدن آن هم بايد تأکيد کرد.امروزه توسعه فناوري، گسترش ارتباطات، افزايش مهاجرت ها، آمد و شدهاي بين فرهنگي و باز شدن درهاي جامعه به سمت کالاهاي مصرفي و فرهنگي جوامع ديگر مجموعه پيچيده اي از تغيير نگرش ها و ارزش ها را پديد آورده است. بسياري از جوانان جهاني شدن را پديده اي چندوجهي مي بينند که انتظارات و نيازها و شيوه هاي تعامل آنان را تحت تأثير قرار داده و به طور معناداري آنها را از جوانان نسل هاي پيشين متفاوت ساخته است. به نظر مي رسد اجراي پيمايش ملي ارزش ها و نگرش ها، نيازها و ظرفيت هاي مرتبط با جوانان مي تواند بستر مناسبي براي سياستگذاري هاي مبتني بر واقعيات زندگي جوانان و اثربخشي تلاش ها و فعاليت هاي متعدد، پراکنده و موازي در حوزه ازدواج جوانان و متناسب با عوامل تأثيرگذار بر سير نزولي آن فراهم نمايد. روز ملي ازدواج که با پيوند مبارک امير مؤمنان(ع) و بزرگ بانوي دو عالم گره خورده فرصتي است براي جلب توجهات نسبت به اين موضوع مهم و بازخواني عملکردهاي گذشته و وضعيت موجود و انديشيدن به راهکارهاي تحقق وضعيت مطلوب.اين فرصت را بايد غنيمت شمرد. *معاون رئيس جمهوري در امور زنان و خانواده