کمپین ارمغان؛ کمپینی که در راستای آزادسازی زنان زندانی جرائم غیرعمد در سال گذشته به همت معاونت امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری متولد شده بود، حالا دوساله شده است؛ کمپینی که با شعار زندان جای مادران نیست، می‌خواهد در راستای آزادسازی زنانی که قربانی جرائم مردان می‌شوند یا زنان را ناخواسته به مجرم تبدیل می‌کنند اقدام کند. معصومه ابتکار، معاون امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری، در این رابطه در گفت‌وگو با «شرق» از تلاش‌ها برای آزادی ٢٥٠ زنی که به دلیل جرائم غیرعمد در زندان‌ها هستند خبر داد.

زنان این قصه برخلاف دیگر مجرمان، قصه‌هایشان خیلی شبیه به هم نیست؛ یعنی لازم نیست که حتما لب خط زندگی کنی یا معتاد باشی که گذرت به زندان زنان بیفتد؛ کافی است اشتباه و اعتماد کنی. این اعتماد می‌تواند به همسر یا برادر یا دوست نزدیکت باشد، وقتی تو در جایگاه یک کارمند دسته‌چک دریافت کرده‌ای و ضامن او شده‌ای و او نمی‌تواند هزینه‌های وامش را پرداخت کند و تو راهی زندان می‌شوی. به همین راحتی به‌جای دستبند طلا، دستبند آهنی زندان نصیبت می‌شود و با چادر منقوش به ترازوی عدالت از جاده خاکی وارد زندان قرچک می‌شوی.

می‌شود برای حل‌کردن مشکلات فامیل یک صندوق کوچک خانگی راه بیندازی تا وام قرض‌الحسنه پرداخت کنی و بعد از مدتی قسط‌ها پرداخت نشود و تو به‌عنوان صاحب صندوق روانه زندان شوی. اینجا دیگر مهم نیست تو خانه‌داری یا معلم یا پزشک؛ تو مجرمی هستی با یک دستبند آهنی که شب‌ها سقفت سلول است و دیوارت میله‌های آهنی... . صدایش پشت تلفن می‌لرزد؛ صدایی که هر چنددقیقه یک‌بار قطع می‌شود تا اپراتور تأکید کند‌«مخاطب گرامی، این تماس از زندان قرچک و توسط زندانی می‌باشد!» عطیه می‌گوید برای همین گوشزدهای ٣٠ثانیه‌ای مدت‌هاست به خانه‌شان زنگ نمی‌زند تا بچه‌هایش ندانند زندان است. عطیه ضامن برادرشوهرش شده و چک او به دست طلبکارها افتاده و حالا برای ٤٨ میلیون، هشت ماه است که در زندان است. او ٣٤ ساله است و همسرش در تصادف درگذشته. عطیه پیش از این در یک شرکت حسابدار بود، اما حالا دیگر گذشته برای او مهم نیست. می‌گوید برادرشوهرش را پیدا نمی‌کنند و طلبکار با اینکه می‌داند او مقصر نیست، اما برای اینکه با این کار بتواند برادرشوهر او را به دام بیندازد، این زن را در زندان نگه داشته. دو فرزند یتیم عطیه پیش مادربزرگشان زندگی می‌کنند و عطیه با آنها حرف نمی‌زند. بچه‌ها فکر می‌کنند مادر برای مأموریتی عازم اروپا شده و مادربزرگ پیر هم در تلاش است تا با وام و قرض و قسط دخترش را از زندان بیرون بیاورد... .

روایت دوم، روایت سکینه‌خاتون است که با نوشتن گزارشش در همین روزنامه، مبلغ بدهی ١٥میلیونی‌اش تأمین شد و به خانه برگشت. یک هفته از زمانی که سکینه‌خاتون با یک ساک کوچک خودش را به زندان قرچک رسانده و شب‌وروزش را آنجا سپری می‌کرد گذشته بود. از همان روزی که سکینه‌خاتون خسته شد و به قول خودش برید، مسئولان زندان زنان قرچک برای ادای دین او تلاش کردند. سکینه‌خاتون ٧٤ ساله بود و از سال ٨٩ به‌خاطر چک برگشتی زندگی‌اش عوض شد؛ یعنی همان روزهایی که قرار بود دخترش به خانه بخت برود و سکینه‌خاتون در آخرین سال‌های دهه ششم زندگی‌اش دلش می‌خواست دخترش را آبرومند به خانه بخت بفرستد. همان زمان بود که ٩‌ میلیون تومان پول قرض کرد؛ پولی که بلای جانش شد و وقتی دید زورش به پولی که رشد می‌کند و دینی که سنگین‌تر می‌شود، نمی‌رسد و طلبکار نیز مدام حکم جلبش را می‌گیرد، از محله‌شان در صالح‌آباد خودش را به زندان قرچک رساند و خواست او را نگه دارند. گفت ندارم و دیگر طاقت فرارکردن هم ندارم. مهم نیست این سال‌های آخر زندگی‌ام قرار است چگونه بگذرد، برای من مهم این است که دیگر نترسم و فرار نکنم. حالا درست است که شب‌ها بی‌واهمه‌تر از قبل سرش را روی بالش‌های خاکستری زندان قرچک می‌گذارد، اما دیوارهای زندان برای زن ٧٤ ساله‌ای که رج‌به‌رج زندگی‌اش را با سختی بافته، بلند بود. سکینه‌خاتون در همان سال ٨٩ نتوانست اولین چک خود را که شش میلیون تومان بود، پاس کند و با حکم جلب شاکی راهی زندان ‌شد. یک شکایت سه‌میلیون‌تومانی نیز در پرونده‌اش بوده و برای آن هم چاره‌ای نداشته است. همان روزها ستاد دیه کشور برای کمک به سکینه‌خاتون یک وام شش‌میلیون‌تومانی بلاعوض پرداخت و او از دین اولش خلاصی پیدا کرد، اما هنوز سه میلیون تومان از دینش باقی مانده بود؛ دینی که تا تابستان امسال بر گردنش مانده و ١٥‌ میلیون تومان شده بود و بعد از هفت سال با خستگی و دینی که پنج‌برابر شده، به زندان بازگشت. با توجه به اینکه مطابق قانون، ستاد دیه تنها یک‌مرتبه به افراد زندانی کمک می‌کند، سکینه‌خاتون دیگر شامل کمک یا وام‌های ستاد دیه نبود و برای همین او به‌تنهایی باید دینش را پرداخت می‌کرد.

زندان و داستان جرائم غیرعمدش پر از قصه‌هایی از این دست است، قصه زنان ازاینجامانده و ازآنجارانده که تعدادشان هم زیاد نیست و با یک همت جمعی می‌شود آنها را در آستانه عید به خانه برگرداند.

معصومه ابتکار، معاون امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری، درباره پویش ارمغان ٢ که برای دومین سال با همکاری ستاد دیه کشور، سازمان زندان‌های کشور و معاونت امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری به اجرا گذاشته شده تا بانوانی که جرم غیرعمد دارند، به آغوش خانواده‌هایشان بازگردند، به «شرق» می‌گوید: «امسال نیز مانند سال گذشته بناست که طرح جمع‌آوری کمک‌های مردمی برای آزادی این بانوان در کشور اجرا شود تا مادرانی که به‌خاطر مسائل مالی و جرائم غیرعمد در زندان هستند، در شب عید پای سفره هفت‌سین عید نوروز در کنار خانواده‌هایشان باشند».

او با بیان اینکه متأسفانه ٢٥٠ زن به دلیل مسائل مالی در زندان به سر می‌برند، اضافه کرد: «آزادی این زنان همت همه نیکوکاران و خیران را می‌طلبد. سفره‌ای برای آزادی زنان گسترده شده است و امیدواریم همه پای این سفره بیایند تا مادران جامعه بار دیگر در کنار خانواده خود باشند».

او تصریح کرد: «همه تلاش معاونت زنان و خانواده ریاست‌جمهوری این است که بتواند با همکاری خیران و نیکوکاران، همه یا تعدادی از این بانوان را به آغوش خانواده‌ها بازگرداند؛ البته این موضوع به همت خیران مرتبط است که تا چه میزان کمک کنند. همچنین با مدیران کل امور بانوان استانداری‌های سراسر کشور نیز هماهنگ شده تا با خیران و نیکوکاران استان‌ها برای کمک به زنان زندانی صحبت کنند شاید تعداد بیشتری از این زنان از زندان آزاد شوند». به گفته معاون رئیس‌جمهوری در امور زنان و خانواده، این پویش از ایام فاطمیه تا میلاد حضرت زهرا(س) برای آزادی این تعداد زن زندانی برگزار می‌شود که امیدواریم بتوانیم تعداد زیادی از این ٢٥٠ زن زندانی را به آغوش گرم خانواده‌هایشان بازگردانیم.

در پویش ارمغان آزادی که با عنوان «زندان جای مادران نیست» و برای همراهی در آزادی زنان زندانی جرائم غیرعمد به نام مبارک حضرت زهرا(س) از ایام فاطمیه تا ولادت و هفته زن آغاز شده، از همه نیکوکاران و خیران برای همراهی و همکاری بیشتر در راستای آزادی زنان زندانی درخواست یاری شده است. معاونت امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری مشارکت در این پویش را از روش‌های مختلف از جمله استفاده از کد دستوری #١٠١*٧٨٠* و شماره‌حساب‌های ستاد دیه کشور به نام بانک ملی ایران و به شماره‌حساب ٠١٥٥٥٥٠٠٠٠٠٠٤ و شماره‌کارت آن ستاد به شماره ٦٠٣٧٩٩١١٩٩٥١٧٥٠٣ اعلام کرده است. سال گذشته با استناد به گزارش مکتوب ستاد دیه کشور، با ٦٠٠ میلیون تومان، ٣٢ زن زندانی آزاد شدند که این موضوع با برگزاری جشن گلریزان در راستای اولین پویش مردمی ارمغان آزادی ویژه زنان زندانی با جرائم غیرعمد اتفاق افتاد.

حالا قرار است روز پنجشنبه آیین گلریزان این کمپین در تالار وحدت برگزار شود؛ گلریزانی که معاونت امور زنان و خانواده امیدوار است در ‌آن به همت خیران، مادران زندانی سفره هفت‌سین خانه را در کنار فرزندانشان بچینند.